Şah-Rû

Tarihi kurgu olarak, kurgulaştırma kısmı tartışılabilir fakat tarihi kısmı iyi araştırılmış. Raffaello ve Michelangelo’nun ezeli rekabeti, Floransa ile Roma betimlemeleri ve dünya tarihine geçmiş o müthiş eserlerlerle akıcı bir kitap. Duyguların renklerle ifadesi oldukça dikkat çekici. Karakterlerin işlenişi için bir şey diyemeyiz zira biyografi değil sonuçta ama rönesans ortamını da başarıyla yansıttığı bir gerçek. “Çoğumuz için tehlike, hedeflerimizi çok yüksek tutup ulaşamamak değil, çok alçak tutup onlara ulaşmaktır.” S.217

Ayfer Tunç’un kaleminin gücünü gösterir nitelikte öyküler. Her öykü insan (hatta öykülerden birinde apartman!) ruhunun katmanları arasında başarıyla geziniyor. Ortak noktaları adeta bir “mağara” yalnızlığı olan öykülerin süslemeden uzak yalın dili okurunu daha çok etkiliyor.

Öncelikle İlber Hoca kalitesinde bir insan gerçekten dünyaya nadir gelir. Bilgisi ve birikimi çok başka seviyede. Kitap ise bir ansiklopedi değil, kapağında açıkça yazdığı gibi bir söyleşi. O yüzden burada yazılanlar bir direktif değil, İlber Hoca’nın kendi hayatından çıkardığı dersleri, tecrübeleri hatta pişmanlıklarını kısaca fakat samimiyetle paylaşması. Bu açıdan bir başucu rehberi değil faydalı bir söyleşi olarak değerlendirmek lazım. Altı çizilecek çok satır, faydalanacak birçok tüyo var. Tabi hocanın çevresi ve imkanları da çok farklıymış. Ayrıca uzun yaşamının getirdiği farklı bakış açıları da var. Her halükarda insana vizyon kattığı kesin.

Yazarın ilk kitabı olan ve Alfred Hitchcock tarafından sinemaya uyarlanan bu kült romanın polisiye türde olmasına karşın psikolojisinin ağır bastığı görüşüne katılıyorum. En ilginç kısmıysa katil/ler ve cinayet/ler romanın ilk kısımlarından itibaren açıkça ortadayken yine de finale kadar adeta bir satranç karşılaşmasının devam etmesi. Hatta ilgili kısımları okumasak biz de “o değildir belki” diye umut edeceğiz.

Oya Baydar’ın sürgün zamanlarında, kendini ve ideallerini sorguladığı zor dönemlerden süzülmüş öyküler. Geçmişe yönelik bir muhasebe ama sert çizgilerle değil aksine hüzünlü bir samimiyetle. Bir sistemin çöküşünün ve dönemin gelişmelerinin de yalınlıkla yer aldığı öykülerde anlam arayışı öne çıkıyor. Ve cılız da olsa o bitmeyen umut.

Gerçek bir hayattan başarılı bir kurgu. Eserleri adeta ezbere bilinen Shakespeare’in neredeyse hiç bilinmeyen hayatından trajik bir kesit. Farklı zamanların aynı anda akışı ve nihayetinde trajedide birleşimi hem hikaye ediliş şekli hem de yazımdili açısından oldukça iyi. Karakterlerin ne kadarı gerçek veya gerçek olanların ne kadarı birebir yansıtılmış tam olarak bilemeyiz ama yazıldığı haliyle oldukça gerçekler. Hani tamamı doğrulanabilse pekala biyografi olabilecek güçte.

Umur Talu, Beyoğlu’nu adımlarken kişisel hatıralarını tarihle harmanlayıp keyifli bir gezi rotasıyla okuyucuya sunmuş. Kaynak olarak yararlandığı eserlerin bir kısmını okumuş olduğumu mutlulukla farkettim. Bu açıdan yeni bir şey söylemese de her adımında ayrı bir hikaye olan bu masalsı bölgeyi, edebiyatlı sanatlı ve yer yer de şenlikli hatıralarla donatmış.

Ferhan Şensoy sayesinde keşfettiğim bir yazar oldu. Çok da güzel oldu. Kendi dilimizden böyle işler, kelimelerle böyle dans eden yazarlar olması mutluluk veriyor. Zeyyat Selimoğlu deniz ve deniz insanını anlatışındaki ustalık ve kıvraklıkla adeta iyot kokulu öyküler bırakmış bize. Bu kitabındaki karakterleri birbiriyle bağlantılı öykülerde hüzün ve ince mizah bir arada akıp gidiyor.