Şah-Rû

Yazarın tarzı üzere dolambaçlı yazım şekliyle anlatılandan çok anlatılmayanları düşündüren bir eser. Başkası yerine tamamlanan cümleler, bir fotoğraf karesine yazılan hikayeler. Yine de Göçmüş Kediler Bahçesi kadar derinlikli gelmedi. Bir de Side esnafı hiç değişmemiş.

Kader ve ölümün geride kalanlara bıraktığı ağırlık üzerine ilginç bir roman. Düşünce akışı zaman zaman okuma hızını düşürse de merak duygusu da eksik olmuyor. Olay örgüsü hayatın görünmez iplikleri gibi ince ince ilerliyor.

Nermin karakterinin yaşamının dört evresi üzerinden Türkiye’de kadın olma halleri üzerine bir sarmal. Aslında bölümler arası geçiş ve zaman atlamaları hikayeyi bütünleştirmekte zorluk çıkartıyor. Dili de pek kolay sayılmaz. Baba kısmı ataerkil toplumun yansıması olsa da baba-kız ilişkisinin içtenliği de seziliyor. Bu kısmın hikayeciliği daha güçlü. Ana kısmı ise tam olarak toplum ve mahalle baskısının resmi. Peki tuhaf mı Nermin? Toplumun geri kalanından daha tuhaf olmadığı kesin.

Azra Erhat ve daha çok da Cevat Şakir’in mektuplarından oluşan bir döneme ve iki önemli ismin düşüncelerine tanık olmaya fırsat veren kıymetli bir eser. Mektuplardaki samimi fikir alışverişleri sayesinde Halikarnas Balıkçısı’nın müthiş bilgi ve birikimine de tanık oluyoruz. Aslında Türkiye’de filozof kavramına en yakın kişiymiş de diyebiliriz.

Tarihi kurgu olarak, kurgulaştırma kısmı tartışılabilir fakat tarihi kısmı iyi araştırılmış. Raffaello ve Michelangelo’nun ezeli rekabeti, Floransa ile Roma betimlemeleri ve dünya tarihine geçmiş o müthiş eserlerlerle akıcı bir kitap. Duyguların renklerle ifadesi oldukça dikkat çekici. Karakterlerin işlenişi için bir şey diyemeyiz zira biyografi değil sonuçta ama rönesans ortamını da başarıyla yansıttığı bir gerçek. “Çoğumuz için tehlike, hedeflerimizi çok yüksek tutup ulaşamamak değil, çok alçak tutup onlara ulaşmaktır.” S.217

Ayfer Tunç’un kaleminin gücünü gösterir nitelikte öyküler. Her öykü insan (hatta öykülerden birinde apartman!) ruhunun katmanları arasında başarıyla geziniyor. Ortak noktaları adeta bir “mağara” yalnızlığı olan öykülerin süslemeden uzak yalın dili okurunu daha çok etkiliyor.

Öncelikle İlber Hoca kalitesinde bir insan gerçekten dünyaya nadir gelir. Bilgisi ve birikimi çok başka seviyede. Kitap ise bir ansiklopedi değil, kapağında açıkça yazdığı gibi bir söyleşi. O yüzden burada yazılanlar bir direktif değil, İlber Hoca’nın kendi hayatından çıkardığı dersleri, tecrübeleri hatta pişmanlıklarını kısaca fakat samimiyetle paylaşması. Bu açıdan bir başucu rehberi değil faydalı bir söyleşi olarak değerlendirmek lazım. Altı çizilecek çok satır, faydalanacak birçok tüyo var. Tabi hocanın çevresi ve imkanları da çok farklıymış. Ayrıca uzun yaşamının getirdiği farklı bakış açıları da var. Her halükarda insana vizyon kattığı kesin.