Orege

Fatih Candan'ın Tabi ya!O gün kar yağıyordu kitabı koyusiyah yayınları tarafından basılarak, okuyucularına ulaştı. Kitabı sevgili Fatih CanDan'dan imzalı alma fırsatını yakalayamamış biri olarak üzüldüğümü belirtmek isterim. Toplumların belleğini, kendi geçmişlerini hatırlama biçimlerini kimlik sorunuyla ilişkilendiren bu kitap, çok tartışılacağa ve uzun süre gündemde olacak gibi görünüyor. Yazarın eşsiz betimlemeleri ile süslü olan bu kitap eminimki her okuyucunun kitaplığının en üst rafında yer alacak. Ayrıca yazarın bu kitabı yazmadan önce 2gün boyunca odasına kapandığı ve sadece bu eşsiz kitaba yoğunlaştığı okuyuclar arasında kulaktan kulağa söyleniyor. Laf salatasına pek gerek yok! Kitap ayrıca kapak tasarımı konusunda da pek iddalı. Fatih Candan bu kitapla uzun süre adından bahsettirecek.

Bu kitabı can yayınlarından yada cem yayınevinden okumanızı tavsiye ederim. Cem yayınevinin baskısında Politzer'in incelemesi de bulunuyor. Genel olarak yorumlara baktığımızda kitabın bazı okuyucular tarafından anlaşılmadığını veya anlaşılamadığını görüyorum. Bu konuda dediğim gibi doğru yayınevi ve doğru çevirmen seçimi kitabı daha net olarak algılayabilmemize olanak sağlayacaktır. Genel olarak akıcı olmadığı yorumu yapılmış bu durumda yanlış yayınevi-çevirmen tercihi olarak gözalınması gerektiğini düşünüyorum. Can ve Cem baskılarında kitap çok akıcı ayrıca Kafka'nın betimlemeleri üzerine de diyecek birşey olmadığını düşünüyorum. Açık bir zihinle ve dikkatli bir okuma ile kitabı okuduğumuzda felsefi bir edebi öyküdür bu kitap. Diğer türlü yani sadece öykü olarak kitabı okuyup incelediğimizde basit-sıradan bir öykü olarak adlandırıp, öykünün basitliği üzerine birçok fikir yürütebiliriz. Kitabın kavranmasının diğer önemli kısmıda okuyucunun zihnine bağlıdır. Anlatılan basit ama akıcı bir öyküdür ama anlatılan ve anlatılmak istenen bir sistem eleştirisidir. Öncelikle Gregor'un neden bir böceğe dönüştüğü konusunda herhangi bir ipucu veya bilgi kitapta yer almıyor. Gregor'un ailesinin aldığı borçlar yüzünden istemediği bir işte çalıştığını ve ailesinin aldığı borçları öder ödemez bu işten ayrılacağını bilgisi aktarılıyor. Gregor'un zoraki olarak bu işe girdiğini ve bu durumdan rahatsız olduğu ve yine bu durumdan kaynaklı kendisine yabancılaştığını görüyoruz. Gregor dönüşümden önce ailenin tüm yükünü omuzlarına almış biridir. Dönüşümden sonra yani çalışamaz duruma geldikten sonra Gregor'un odaya kapatılıp karantinaya alındığını görüyoruz. Sistem için Gregor artık işe yaramayan birisidir çünkü artık çalışamamakta-çalışmamaktadır. Gregor'un sistem dışı farklılığı onun tecrit edilmesi sonucunu doğurmuştur. Gregor'u hem bir hasta hem de bir tutksak olarak betimleyebiliriz aslında. Ailesi ilk olarak onu bir hasta olarak görmüş ilgilenmiş, ama daha sonra onun bu dönüşümünün aile içi çıkarlarına ters düştüğünü görüp onun tutsak etmişler, yok saymaya başlamışlardır. Buradaki aile figürü aslında bir nevi sistemi temsil etmektedir.Aile çıkarlarına artık yaramayan oğullarını artık bir böcek olarak adlandırmışlardır. Ailede oterite babadır. Anne ve kızkardeşin yoğun ilgisi (uyku saatlerindeki ilgiler vs) ataerkil toplumun etkilerini göstermektedir. Gregor'un zoraki olarak yapmak zorunda olduğu bu işten bir böcek olarak kurtulduğunu, kendisine yabancılaşmışken döünüşüm sonrası müziğe olan ilgisini keşfettiğini görüyoruz. Ama tam ollarak bir özgürleşme durumun sağlanmadığı çok açık bir biçimde anlaşılmakta. Gregor ailesi tarafından dönüşümden sonra düşünmeyen sorgulamayan biri olarak görülüyor artık onun bir insan olmadığı çıkarımı yapılıyor. Gregor ise tam tersi hala içinde insani duygular taşıyıp (ailesi düşünmesi vs.), düşüenbiliyor.Ölümü de bir insan gibi noktalanıyor. Kısacası sistem bu öyküde kendisinden olmayanı çok net bir biçimde bir nevi tecrit ederek, eritmeyi başarıyor. Akıcı, basit ve çok anlamlı bir kapitalist sistem öyküsü. Ayrıca Kafka'nın bazı noktalarda(aile gibi) Gregor ile uyuştuğu notlar arasında yer alıyor.