Hurufilik

Faz­lul­lah ta­ra­fın­dan XIV. yüz­yı­l İranın­da ku­rul­muş, iz­le­ri XVII. yüz­yı­la ka­dar Ana­do­lu ve Bal­kan­lar­da ta­kip edi­le­bi­len mis­tik ve fel­se­fi bir akım olan Hu­ru­fi­liğin tüm fel­se­fesi harf­ler üze­ri­ne kurulmuştur. Bu açı­dan bakıldığında Hu­ru­fi­lik İs­lam dün­ya­sın­da, hatta dün­ya kül­tür ta­ri­hin­de ay­rı­ca­lık­lı ve eş­siz bir ko­num­da­dır. Harf­ler Al­lahın eze­li ve ebe­di ke­la­mı ola­rak On­dan ay­rı­la­maz. Hu­ru­fi­ler harf­le­rin var­lı­ğı­nı var­lık­ta mü­şa­he­de ede­rek as­lın­da var­lık­ta Al­lahın var­lı­ğı­nı mü­şa­he­de et­miş­ler­dir. Do­la­yı­sıy­la harf­ler araş­tı­rıl­ma­sı ge­re­ken ila­hi bir zu­hur ola­rak kar­şı­mı­za çık­mak­ta­dır. Harf­le­rin biz­zat ken­di­le­rin­de­ki zu­hu­ru­nu mü­şa­he­de­le­riy­le de, Hu­ru­fi­ler as­lın­da Al­lahı ken­di­le­rin­de mü­şa­he­de et­mek­te­dir. Faz­lul­lah Meh­di mi, Me­sih mi, yok­sa Al­lah mı­dır?