Devletin Silâhlanması Ortadoğu'da ve Orta Asya'da Zorunlu Askerlik (1775-1925)

erik jan zürcherYazar

Leiden Üniversitesi Turkish Studies Bölüm Başkanı Profesör Erik Jan Zürcher'in editörlüğünü yaptığı bu çalışma, Amsterdam Uluslararası Sosyal Tarih Enstitüsü ile Nijmegen Üniversitesi Ortadoğu Enstitüsü'nün birlikte düzenledikleri sempozyumun bildirilerinden oluşuyor. Yazarların başta Osmanlı Devleti olmak üzere Mısır, Suriye, İran, Rusya ve Balkanlarda genel ve zorunlu askerlik hizmeti ile askere alma sistemlerinin, 19. yüzyılda farklı biçimler almaya başlayan devlet ve vergi gelirleriyle olan bağlantılarını araştırdıkları makalelerde; savaş yoluyla devlet kurma ve şiddetin devlet tekeline alınmasının yarattığı sonuçlar ele alınıyor. Kitapta ayrıca zorunlu askerlik sisteminin büyük ölçüde dış dünyadan kopuk ilişkiler içinde olan, sanayi devrimini yaşamamış, kendine yeterli tarım toplumu olarak merkezî devlet yapısıyla öne çıkan kimi Ortadoğu ülkelerindeki askerî kurumlaşma süreci de incelenmektedir. Avrupa ile Ortadoğu ve Orta Asya arasındaki benzerliklerle, farklılıkları karşılaştırmalı yöntemle irdeleyen bu çalışmanın temel niteliği, Oryantalizmin dünyayı medeniyetlere bölen indirgemeci yaklaşımının dışında bir bakış açısını benimsemesi ve günümüzde de tartışılan devletin şiddetinin kaynağı ile kurumlaşmış askerî yapıların bağlantılarını tartışmasıdır.