Avrupa Adab-ı Muaşereti Yahut Alafranga

‘Avrupa Adabı Muaşereti Yahut Alagfranga adlı bu eser tarihsel malzemenin aynı zamanda güçlü bir sosyolojik malzeme olabildiğinin özgün bir örneğidir. Çünkü eserin yazarı, siyasal ve toplumsal dönüşümün çok canlı bir tanığıdır. Onun bu tanıklığı, yalnızca yaşadığı toplumun sosyokültürel sorunlarıyla sınırlı kalmayıp değişimin iplerini eline geçiren farklı bir kültürün sosyolojik arka planına da yönelmektedir. Çünkü, döneminin diğer yazar ve aydınları gibi Ahmet Mithat da ülkenin içinde bulunduğu kötü şartlar karşısında kafa yormuş, düşünce ve yaklaşım üretmiş bir aydındır. Gerek kişiliği gerekse düşünceleri, böylesi bir aydın duyarlılığının metaforunda ortaya çıkıp gelişmiştir. Dolayısıyla Ahmet Mithatı anlamak demek, onun yaşadığı dönemi ve bu dönemin sosyolojisini anlamak demektir.