Demir Yolundan Petrole Chester Projesi

Colby Mitchell Chester adlı Amerikalı amiralin öncülüğündeki bir grup, demiryolları yapımı ve işletmesi başta olmak üzere Anadoluda birçok imtiyaz almaya çalışmıştı. İlki 1908de Jön Türk devriminden hemen sonra, ikincisi ise 1922de Ankara yönetimi döneminde gündeme gelen ancak hiçbir zaman hayata geçirilemeyen bu imtiyazlar, sadece demiryollarıyla ilgili değildi. İnşa edilecek hatların çevresindeki madenlerin, özellikle de bakır ve petrolün de işletme haklarını kapsıyordu. Büyük Güçlerin Ortadoğudaki nüfuz mücadelesi, Milli İktisat politikaları, Birinci Dünya Savaşının nedenleri, Lozan Antlaşması, Musul sorunu gibi geniş açılımları olan bu çalışmada, Chester Projesi gibi somut bir örnek-olaydan yola çıkarak tezlerini kuramsal bir düzleme oturtan Bilmez Bülent Can, Türkiyenin Batılılaşma süreci tartışmalarına Avrupamerkezci modern standardizasyon teziyle katkıda bulunuyor. Şerif Mardinin deyişiyle, bu çalışma bize dikkate değer yeni bir kuramsal yaklaşım sunduğu oranda, Cumhuriyet tarihimize de gerçek bir katkıda bulunuyor.