Mısır Mısırlılarındır İngiliz İşgaline Karşı Osmanlı Hilâfeti

MISIR MISIRLILARINDIR, Mısırdaki İngiliz işgaline karşı ortaya çıkan Millî Hareketin sloganıydı. İşgal bitmeden uzlaşma yok bu hareketin temel düsturuydu. Muhammed Ferid, işgal karşıtı girişimlerin en etkin simalarından birisiydi ve 1908den sonra direniş hareketinin siyasal uzantısı el-Hizbül-Vatanînin başkanlığını yapmıştı. Koşulların dayatmasıyla 1912de ülkesi Mısırdan ayrılan Ferid, İstanbula gelmiş ve Osmanlı Devletinin bayrağı altında işgale karşı direniş konusunda yardım ve destek arayışında bulunmuştu. Muhammed Feridin bu dönemde kaleme almış olduğu ve yüzyıl başındaki olayları kapsayan hatıratı; mensubu olduğu işgal karşıtı Millî Hareket ve bu hareketin siyasî uzantısı olan el-Hizbül-Vatanînin gerek içyapısı, gerekse de dönemin çeşitli siyasî aktörleriyle (İngiltere, Osmanlı Devleti, Mısır Hidivi, İttihat ve Terakki Cemiyeti, Said Halim Paşa, Almanya, Fransa vb.) ilişkileri, Partinin önemli şahsiyetleri, öğrenci hareketleri, yayın ve uluslararası konferanslar gibi faaliyetleri konusunda zengin bir malumat sunmaktadır. Mısır meselesi, dönemin uluslararası siyasetinin değişmez gündem maddeleri arasında yer aldığından, hatırat sadece Mısırdaki mahallî bir hareketin değil, yüzyılın başındaki uluslararası siyasî gelişmelerin dinamikleri konusuna da ışık tutmaktadır.